Ένα απόστημα στο δόντι δεν είναι απλώς ένας έντονος πονόδοντος που θα περάσει μόνος του. Είναι μια λοίμωξη με πύον, η οποία μπορεί να ξεκινήσει από τη ρίζα ενός δοντιού ή από τα ούλα και χρειάζεται οδοντιατρική αξιολόγηση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι: πότε είναι επείγον απόστημα και πότε πρέπει να αναζητήσετε άμεση βοήθεια; Η απάντηση εξαρτάται κυρίως από το αν η λοίμωξη φαίνεται να επεκτείνεται ή επηρεάζει βασικές λειτουργίες, όπως η αναπνοή και η κατάποση.
Ο πόνος μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά, να είναι σφυγμώδης και να χειροτερεύει τη νύχτα ή όταν μασάτε. Όμως η ένταση του πόνου δεν είναι ο μόνος δείκτης σοβαρότητας. Μερικές φορές ένα απόστημα σταματά να πονά όταν παύει να είναι ζωντανό το νεύρο του δοντιού, ενώ η λοίμωξη συνεχίζει να υπάρχει και να προχωρά. Γι’ αυτό δεν περιμένουμε την ανακούφιση του πόνου για να αποφασίσουμε αν χρειάζεται εξέταση.
Πότε είναι επείγον ένα απόστημα στο δόντι
Ένα οδοντικό απόστημα χρειάζεται επείγουσα ιατρική εκτίμηση, ιδανικά σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών, όταν συνυπάρχει πρήξιμο που εξαπλώνεται στο πρόσωπο, στη γνάθο, κάτω από τη γλώσσα ή στον λαιμό. Η λοίμωξη μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να επεκταθεί στους γύρω ιστούς και να δυσκολέψει τη διαχείριση του αεραγωγού.
Ζητήστε άμεση βοήθεια αν έχετε δυσκολία στην αναπνοή, στην κατάποση ή στην ομιλία. Το ίδιο ισχύει αν δεν μπορείτε να ανοίξετε κανονικά το στόμα σας, αν τρέχουν σάλια επειδή δυσκολεύεστε να καταπιείτε ή αν η φωνή σας ακούγεται διαφορετική και πνιχτή. Αυτά δεν είναι συμπτώματα για παρακολούθηση στο σπίτι.
Ο υψηλός πυρετός, το έντονο ρίγος, η σύγχυση, η αδυναμία ή η γρήγορη επιδείνωση του πρηξίματος απαιτούν επίσης άμεση αξιολόγηση. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται άτομα με σακχαρώδη διαβήτη που δεν είναι καλά ρυθμισμένος, εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, θεραπεία για καρκίνο ή φάρμακα που καταστέλλουν την άμυνα του οργανισμού. Σε αυτές τις περιπτώσεις, μια λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί ταχύτερα.
Αν το πρήξιμο ανεβαίνει προς το μάτι, προκαλεί πόνο ή δυσκολία στην κίνηση του ματιού, μην καθυστερείτε. Πρόκειται για εύρημα που χρειάζεται άμεση ιατρική διερεύνηση.
Πότε χρειάζεστε οδοντίατρο την ίδια ημέρα
Δεν έχει κάθε απόστημα τα παραπάνω επείγοντα σημάδια, αλλά κάθε ύποπτο απόστημα χρειάζεται γρήγορη αντιμετώπιση. Αν έχετε έντονο πονόδοντο με πρήξιμο στα ούλα ή στο μάγουλο, ευαισθησία στο δάγκωμα, κακή γεύση στο στόμα, έκκριση πύου ή ένα μικρό εξόγκωμα σαν σπυράκι στα ούλα, επικοινωνήστε με οδοντίατρο ή ειδικό στοματικό χειρουργό την ίδια ημέρα.
Μια διογκωμένη περιοχή στα ούλα μπορεί να ανοίξει και να βγάλει υγρό. Αυτό συχνά μειώνει προσωρινά την πίεση και τον πόνο, αλλά δεν σημαίνει ότι θεραπεύτηκε η αιτία. Η μόλυνση μπορεί να παραμένει γύρω από τη ρίζα ή κάτω από τα ούλα και να επανέλθει, μερικές φορές πιο έντονα.
Η γρήγορη εξέταση βοηθά να εντοπιστεί αν το πρόβλημα προέρχεται από βαθιά τερηδόνα, ραγισμένο δόντι, παλιά ενδοδοντική θεραπεία, περιοδοντική νόσο ή εγκλωβισμένο φρονιμίτη. Η σωστή διάγνωση καθορίζει και τη θεραπεία. Δεν αντιμετωπίζονται όλα τα αποστήματα με τον ίδιο τρόπο.
Σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσετε
Τα παρακάτω συμπτώματα δικαιολογούν άμεσο ραντεβού, ακόμη κι αν μπορείτε προσωρινά να λειτουργήσετε κανονικά:
- επίμονος, παλλόμενος πόνος που δεν υποχωρεί ή ξυπνά τη νύχτα
- πρήξιμο στα ούλα, στο μάγουλο ή κάτω από τη γνάθο
- πόνος όταν κλείνετε τα δόντια ή μασάτε
- πύον, δυσάρεστη γεύση ή έντονη κακοσμία που εμφανίστηκε ξαφνικά
- πυρετός, πρησμένοι λεμφαδένες ή αίσθημα γενικής αδιαθεσίας
Το να περιμένετε μερικές ημέρες επειδή ο πόνος είναι ανεκτός μπορεί να κάνει τη θεραπεία πιο σύνθετη. Η έγκαιρη παρέμβαση συνήθως περιορίζει τη φλεγμονή, προστατεύει τους γύρω ιστούς και αυξάνει τις πιθανότητες να διατηρηθεί το δόντι όπου αυτό είναι εφικτό.
Τι προκαλεί ένα οδοντικό απόστημα
Συχνά, η λοίμωξη ξεκινά όταν βακτήρια περάσουν στο εσωτερικό του δοντιού μέσω μιας βαθιάς τερηδόνας, ενός σπασίματος ή μιας ρωγμής. Όταν επηρεαστεί ο πολφός, δηλαδή το νεύρο και τα αγγεία του δοντιού, η λοίμωξη μπορεί να κινηθεί προς την άκρη της ρίζας και να δημιουργήσει απόστημα στο οστό.
Άλλες φορές, η αρχή βρίσκεται στα ούλα. Σε προχωρημένη περιοδοντική νόσο, μπορεί να σχηματιστούν βαθιοί θύλακοι όπου εγκλωβίζονται βακτήρια. Ένα περιοδοντικό απόστημα συχνά προκαλεί τοπικό πρήξιμο, πόνο και κινητικότητα του δοντιού. Οι φρονιμίτες που δεν έχουν ανατείλει σωστά μπορεί επίσης να συνδέονται με φλεγμονές στην περιοχή, ειδικά όταν παγιδεύονται τροφές και μικρόβια γύρω από το ούλο.
Τι να κάνετε μέχρι να σας δει ειδικός
Ξεπλύνετε απαλά το στόμα με χλιαρό αλατόνερο και διατηρήστε την περιοχή όσο γίνεται καθαρή. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κρύα κομπρέσα εξωτερικά στο μάγουλο για το πρήξιμο. Αποφύγετε τη ζέστη εξωτερικά, γιατί μπορεί να αυξήσει την αιμάτωση και να επιδεινώσει το πρήξιμο.
Για τον πόνο, ακολουθήστε μόνο τις οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού σας και λάβετε υπόψη τυχόν παθήσεις, αλλεργίες ή άλλα φάρμακα που παίρνετε. Μην τοποθετείτε ασπιρίνη, αλκοόλ ή άλλες ουσίες πάνω στο ούλο ή στο δόντι. Μπορούν να ερεθίσουν ή να προκαλέσουν έγκαυμα στους μαλακούς ιστούς χωρίς να θεραπεύσουν τη λοίμωξη.
Μην προσπαθήσετε να πιέσετε, να τρυπήσετε ή να ανοίξετε μόνοι σας το απόστημα. Επίσης, μην ξεκινάτε αντιβίωση από παλιό κουτί ή από φάρμακο άλλου ατόμου. Η αντιβίωση δεν είναι πάντα απαραίτητη και, όταν χρειάζεται, δεν αντικαθιστά την απομάκρυνση της αιτίας της λοίμωξης.
Πώς αντιμετωπίζεται το απόστημα
Η οριστική αντιμετώπιση στοχεύει στην αποστράγγιση του πύου και στην εξάλειψη της πηγής των μικροβίων. Αν το δόντι μπορεί να διατηρηθεί, ενδέχεται να χρειαστεί ενδοδοντική θεραπεία. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί παροχέτευση, περιοδοντική θεραπεία ή εξαγωγή, ιδιαίτερα όταν το δόντι είναι σοβαρά κατεστραμμένο ή η πρόγνωση δεν είναι καλή.
Η αντιβίωση χορηγείται όταν υπάρχουν ενδείξεις επέκτασης της λοίμωξης, πυρετός, διάχυτο πρήξιμο ή αυξημένος κίνδυνος λόγω γενικής υγείας. Δεν αποτελεί από μόνη της λύση για ένα κλειστό απόστημα. Η πίεση και η εστία της λοίμωξης πρέπει να αντιμετωπιστούν κλινικά.
Στην Oral Surgery Now, η αξιολόγηση ενός επώδυνου πρηξίματος γίνεται με στόχο την άμεση ανακούφιση αλλά και την ασφαλή, μακροχρόνια λύση. Η σωστή κλινική εξέταση και η ακτινογραφική εκτίμηση επιτρέπουν να αποφασιστεί αν απαιτείται επείγουσα χειρουργική παρέμβαση, θεραπεία του δοντιού ή περιοδοντική φροντίδα.
Αν έχετε πόνο με πρήξιμο, μη βασιστείτε στο ότι θα περάσει από μόνο του. Κλείστε άμεσα αξιολόγηση. Αν όμως εμφανιστεί δυσκολία στην αναπνοή ή την κατάποση, γρήγορα αυξανόμενο πρήξιμο ή υψηλός πυρετός, αναζητήστε επείγουσα ιατρική βοήθεια χωρίς καθυστέρηση.